A Russian Romance

A RUSSIAN ROMANCE - This CD presents a harmonious combination of vocal and instrumental works and rewards the listener with a fascinating series of first-class works by Russian composers offering prime examples of the immense spectrum of Russian vocal lyricism.

Russian romantic songs provide an inexhaustible source of poetic figures and wonderful melodies. A romantic song fills us with excitement, makes the heart beat faster and plucks the finest and most sonorous strings of the soul. All major Russian composers have occupied themselves with this genre and the tradition of the classical romance can even be observed in the works of Soviet artists.
Songs by Alexandra Pachmutova depict the finest nuances of human emotions. How young we were [1] is the monologue of a mature person. An expectant upsurge triggers off the luxurious indulgence of recollection: this “How young we were!” possesses undertones of regret and bitterness, but also the certainty that the path chosen was the right one. The lyrical first person embarks on the search for the “forgotten melody of love” in Pachmutova’s song You are my Melody [11]: profound reflexion, grief and disappointment is communicated in the broad cantilena, but also the passionate attempt to recapture what has been lost. “Do not hurry” [9] by Arno Babajanian and Yevgeny Yevtushenko is a further monologue on the subject of love. Lyrical romantic songs have an affinity with local homeland songs. “Evening Song” by Vassili Solovjev-Sedoj is an elegy addressed to an entire city depicted as vividly and sympathetically as a friend. Konstantin Orbeljan’s lied The Rustling of the Birches [2] characterises a bright landscape irrevocably linked to the love “of our good soil”. One of the most attractive homeland songs is Russian Fields [13] by Yan Frenkel and Ina Hoff. It is now several decades since this song was included in the film The New Adventures of the Elusive Avengers, but the force of this declaration of love to one’s native country remains undiminished. Joie de vivre and the simultaneous farewell to life form the subject of the Cossack song Life’s good, brothers, life’s good! [4] sung by a Cossack soldier mortally wounded in battle. The captain’s roll call before and after the battle lends the song heightened expressive power. The captain’s exclamation is full of distress when he realises that one of his men has fallen. A further historical episode is depicted in the scene from the opera Khovanshchina [The Khovansky Affair] [8] by Modest Mussorgsky. The Streltzy Guard (personal guards of Peter the Great), have heard that Peter’s troops are advancing and hurry to the residence of their captain, Prince Khovansky. The desperation of helpless individuals is expressed in the mournful motif of the chorus (“Father, father, come to us”). The Strelzy Guard requests the Prince to lead them in battle, but Khovansky orders them to go home. All that can now be done is to pray: “Lord, protect us from our foes”; this chorale has a similarity to a lamentation for a funeral. The orchestral medley [3] is also dedicated to the music of Mussorgsky. Daybreak on the Moskva (the overture to the opera Khovanshchina) opens with a melody in the tone of a solemn folk tune – one of the symbols of Russian music. This is followed by the flight of the fairy tale witch Baba Jaga, a movement from the cycle Pictures at an Exhibition, and the medley ends in a triumphal culmination with a further movement from this work: the majestic and powerful Great Gate of Kiev.  Favourite episodes from classical Russian works are brought to life in an instrumental medley [7] beginning with a lively folk dance in Carneval from Peter Tchaikovsky’s Seasons. This is contrasted by the menacing themes of the feud between the Montagues and Capulets from Sergey Prokofiev’s ballet Romeo und Juliet. The medley enchants the listener who becomes impatient to find out what is coming next; the music continues with spirited dances for the men and yearning oriental melodies originating from Scheherazade by Nikolai Rimsky-Korsakov, and the medley is brought to a close with impetuous motifs in the major key from the overture to Michael Glinka’s opera Ruslan and Ludmila, a fitting conclusion to this musical pot-pourri. The orchestral works are the veritable jewels of this CD with the magnificent Variations on the Ukrainian Song Beyond the Don River (also known as A Cossack once rode across the Danube river) and an arrangement of the immemorial waltz Autumn Dreams. This waltz almost becomes a sort of leitmotif for the whole CD, recurring in several tracks [7, 12 and 14]. This waltz was in fact composed by an Englishman, Archibald Joyce, but has been transformed into a genuine Russian work with its sad and almost melancholy atmosphere. The recording concludes with the pot pourri A Russian Romance [14] containing a wealth of popular melodies beginning with Vasily Agapkin’s Farewell of Slavianka, a legendary march composed during the Balkan Wars in 1912. This is followed by songs from the 1930s: Song of the Plains by Lev Knipper and Katjuscha by Matvei Blanter. The tender melody and unaffected text of Vassili Solovjev-Sedoj’s song Moscow Nights sheds a very special light on the enigmatic Russian soul. The song Black Eyes and the concluding romance The Long Road are pervaded by passion and gypsy adventure. This CD presents a harmonious combination of vocal and instrumental works and rewards the listener with a fascinating series of first-class works by Russian composers offering prime examples of the immense spectrum of Russian vocal lyricism.
Natalia Plotnikova (Moscow State Conservatory)

CD - Christmas in Russia

Er is een groot onderscheid tussen de voor de concertzaal gecomponeerde liederen, veelal uit de scholen van Moskou en St. Peterburg, en de gezangen uit de kloostertraditie (meditatief). Er wordt gezongen in de Kerkslavische (Oudrussische) taal.

De geschiedenis van de Russisch-orthodoxe Kerkmuziek begint in de 10e eeuw als het byzantijnse Christendom de hoofdstad van het Oude Rusland bereikt en elementen van de Byzantijnse gezangen al konden worden ingevoerd. Een aantal handschriften van Monofone liturgische gezangen uit het einde van de 11e tot aan de eerste helft van de 15e eeuw zijn wel bewaard gebleven maar door de enorme complexiteit heeft men die nooit kunnen ontcijferen. De gezangen – znamennyj raspev – hebben zich in het zuiden van Rusland anders ontwikkeld als in Noord-Rusland. In de tweede helft van de 15e eeuw ontwikkelde zich “de hoofdvorm” van de znamennyj gezangen – stolpovoj raspev – , waarvan de notatie makkelijker te ontcijferen is. Sinds de 16e eeuw ontwikkelde zich in de Russische Kerk verschillende vormen van polyfone gezangen – strochnoje penije, demestvennoje penije. Na de toetreding van de Oekraïne tot Rusland (1654) stroomden ook Oekraïense, Griekse, Bulgaarse en Poolse tradities de Russisch-orthodoxe kerkmuziek binnen. Vanaf de 18e eeuw werd ook de westerse invloed, met name die van de Italiaanse en Duitse opera, duidelijk merkbaar.

Kerstavond, die de Russisch-orthodoxe kerk aan de vooravond van 7 januari, het feest van de Verschijning van de Heerviert, wordt in de Russische kerken traditioneel de Kerstavond dienst – Vsenoschnoje bdenije – door de plaatselijke pastoor gecelebreerd. De belangrijkste gebeurtenis van de avond voor Kerstmis is de urenlange kerkdienst met veel liederen en met veel lichtprocessies.

Het is een feest van Vreugde. In aansluiting op de diensten in de kerk gaan jonge mensen van huis tot huis, dragen een grote ster en een Kersticoon. Zij feliciteren alle mensen met het kerstfeest en de geboorte van Christus. Daarbij worden dan speciale kerstgezangen (Koljadki) – gebaseerd op religieuze thema’s – in de volkstaal gezongen. Kerstmis is het feest van Gods liefde voor de mens. De boodschap van Kerstmis was ook een inspiratiebron voor vele Russische componisten. Zij creëerden muziek, waarin de diepgang, pathos en emotie, van het kerstverhaal in volle glorie werden getoonzet. Deze opname bevat de avonddienst oftewel de Grote Vespers, een van de mooiste diensten van de Oosterse Orthodoxe rite, met composities van de grootste componisten uit Rusland, Oekraïne en Bulgarije.

Aan het begin van de Grote completen (Velikoje povecherije nr. 1) worden psalmen uit het Oude testament gelezen (psalm 90). Deze psalm beschrijft de zonde en hulpeloosheid van de mens. De Profetie van Jesaja (nr. 2. “S nami Bog”) verkondigd de geboorte van een kind door de Maagd Maria. Tot slot van de completen volgt de Geboorte Kontakion (nr. 3) “vandaag baart de Maagd een kind. De engelen zingen de lofzang met de herders, de wijzen volgen de ster. Want voor ons is geboren het kleine Kind, God vanaf het allereerste begin”.

De celebranten komen door de Heilige Deuren en lopen in processie naar de kerkingang waar de Litanie – een innig gebed tot God om de mens te bevrijden van verdriet en ongeluk – gezongen wordt. De openstaande Heilige deuren symboliseren dat Gods Koninkrijk en het paradijs, door het kerstwonder, voor de mensheid openstaat. De hymne uit het Oude Testament wordt voortgezet met het Lofgezang van Symeon (nr. 4) “Heer, laat uw dienaars in Vrede gaan …”. De celebranten bereiken het centrum van de kerk waar een kleine tafel staat gedekt met vijf broden, wijn en olie. De celebrant zegent de gaven, terwijl hij een gebed uitspreekt ter herdenking aan het wonder waarbij een menigte van vijfduizend mensen worden gevoed met vijf broden. Hier eindigt het eerste gedeelte van de Kerstavonddienst.

Het tweede gedeelte van de Kerstavonddienst , genaamd Utrenja of Metten, begint direct na de proclamatie van de celebrant met de Hymne van de engelen (nr. 5) “Ere zij God in den Hoge” gevolgd door de Grote Litanie (nr. 6). Hierna begint het meest plechtige gedeelte van de Kerstavonddienst. De Hymne “God is de Heer” (nr. 7a) wordt gezongen gevolgd door de Geboorte troparion (nr. 7b). Het koor roept de gelovigen op om God te verheerlijken door het zingen van de Poliyeleos (nr. 8) ‘Prijs de naam van de Heer”. De celebranten, gekleed in prachtige gewaden, komen in zegetocht door de open deuren naar het heilige centrum van de schitterend verlichte kerk. De belangrijkste celebrant, begeleidt met kaarslicht, zegent de hele kerk, terwijl het koor het Loflied zingt (nr. 9) “Wij loven U, o Christus …”. De daarop volgende Hymne “Ot junosti mojeja” (nr. 10) “Sinds mijn jeugd staan velen mij naar het leven, maar Gij, sta mij bij en red mij, mijn Heiland. Degene die Zion haat zal ten schande gemaakt worden door de Heer”. Hierna wordt door de Diaken de Prokimen verkondigd gevolgd door de lezing van het Kerstevangelie (nr. 11). Het koor zingt hierna de Kerststikhira (nr. 12) “Eer aan God in den Hoge en vrede op aarde …”. De Irmosy (nr. 13) beschrijven de vreugde en triomf van de komst van Christus op aarde. De Irmosy verheerlijken ook de Maagd Maria. Tijdens het zingen van deze Irmosy wordt het Evangelieboek gekust en de kerst icoon. Hierna volgt het zingen van de Grote Doxologie (nr. 14) “Glorie aan God in den Hoge …”. Dit lied eindigt met het drievoudig aanroepen: “O heilige God, heilige en onsterfelijke, ontferm u over ons”. Wederom wordt de geboorte verheerlijkt door het zingen van de Geboortetroparion (nr. 15). Na het zingen van twee litanieën - op deze opname wordt alleen de Sugubaja ektenia (nr. 16) gezongen – eindigt het tweede gedeelte van de Grote Vespers. Utverdi Bozhe (nr. 17) de Wegzending (nr. 18) en het Mnogaja Jelta “Nog vele jaren” geven een feestelijk slot aan deze Grote Vespers, begeleidt door het feestelijk geluid van de Kathedrale klokken.

Deze opname is tot stand gekomen in nauwe samenwerking met de Russisch-Orthodoxe Universiteit van Moskou; priester Andrey Bliznyuk; Diaken Alkesey Zaitsev en Georgy Safonov, regent van het Danilov Klooster te Moskou. De opnamen vonden plaats in Moskou in een van de schitterende Kathedralen: De kerk van de sluier van de Moeder van God in Izmailovo.

Veel dank ben ik verschuldigd aan Sergej Igorevich Nikitin van het Orthodox Encyclopaedia Church Research Centre te Moskou voor het waardevol aanvullen en corrigeren van deze tekst.

Tracklist van de CD:

1       Nachalo Velikogo Povecherija / Introduction to the Great Compline                                            5:15

2       S nami Bog / God is with us·from the Great Compline                                                                            5:14
          The Prophecy of Isaiah, music by Priest Vasilij Zinov’jev

3       Deva dnes’ / Today the Virgin gives birth · Kontakion of the Nativity of Christ                      2:13
          Bulgarian chant harmonized by Dmitrij Bortnjanskij (1751-1825)

4       Nyne otpuschajeshi / Ode of Symeon ·Nunc dimittis, Mikhail Strokin (1832-1887)            3:32

5       Shestopsalmije / The Six Psalms · music by deacon Sergij Trubachev                                             4:07

6       Velikaja ektenija / Great Litany                                                                                                                                 6:20

7 a   Bog Gospod’ i javisja nam / God is the Lord and hath appeared unto us                                     3:18
          Greek melody in the version of deacon S. Trubachev

   b  Rozhdestvo Tvoje, Khriste Bozhe nash / Thy nativity, O Christ our God ·Troparion

8       Khvalite imja Gospodne / Praise the name of the Lord · Dobre Khristov                                      4:55

9       Velichanije / Megalynarion · Dobre Khristov                                                                                                   2:41
          The exaltation of the Nativity of Christ (tone 4)

10    Ot junosti mojeja / From my youth · Gradual psalm, melody of the Sofronieva pustyn’, tone 4        4:14

11    Chtenije Evangelija / Gospel Reading(Matthew 1:18-25)                                                                       3:54

12    Slava v vyshnikh Bogu / Glory to God in the highest (Sticheron)                                                         2:31
          harmonization priest Aleksej Kosolapov

13    Irmosy kanona / The heirmoi · odes of the Canon of the Feast                                                             2:00

14    Velikoje slavoslovije / Great Doxology · Apostol Nikolaev Strumsky (1886-1971)              12:09

15    Rozhdestvo Tvoje, Khriste Bozhe nash / Thy nativity, O Christ our God Troparion                1:05
          common tone according to V. Mantulin

16    Sugubaja ektenija / Litany of Supplication (Ural’skaja melody)                                                         4:37

17    Utverdi, Bozhe / Establish, O God · Alexander Kosolapov                                                                        2:39

18    Otpust / Dismissal                                                                                                                                                                1:36

19   Mnogoletije / Many Years · Dmitrij Bortnjanskij                  4:20